การตั้งครรภ์เกิดขึ้นเมื่อไข่และอสุจิพบกันในจังหวะที่เหมาะสม การเข้าใจรอบเดือนช่วยให้รู้ว่าวันไหนมีโอกาสตั้งครรภ์มากที่สุด คู่ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้เทคนิคพิเศษ เพียงมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอในช่วงไข่ตกและอดทนรอสักหน่อย
รอบเดือนทำงานอย่างไร
รอบเดือนเริ่มนับจากวันแรกที่มีประจำเดือน โดยเฉลี่ยยาวประมาณ 28 วัน แต่ช่วง 21 ถึง 35 วันถือว่าปกติ
- มีประจำเดือนเยื่อบุโพรงมดลูกหลุดลอกออก นับเป็นวันที่ 1 ของรอบเดือน
- ไข่เจริญเติบโตฮอร์โมนกระตุ้นให้ไข่ในรังไข่เจริญเต็มที่ และเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวขึ้นอีกครั้ง
- ไข่ตก (ovulation)ไข่ถูกปล่อยออกมา มักเกิด 10 ถึง 16 วันก่อนประจำเดือนรอบถัดไป ในรอบ 28 วันจะประมาณวันที่ 14
- หลังไข่ตกหากไข่ได้รับการปฏิสนธิอาจฝังตัวในโพรงมดลูก หากไม่ ประจำเดือนรอบถัดไปจะมา
ช่วงเวลาที่มีโอกาสตั้งครรภ์
ในแต่ละรอบเดือนมีเพียงไม่กี่วันที่ตั้งครรภ์ได้ ไข่มีชีวิตประมาณ 12 ถึง 24 ชั่วโมง ส่วนอสุจิอยู่ในร่างกายได้หลายวัน โดยทั่วไป 3 ถึง 5 วัน และบางครั้งนานกว่านั้น
ดังนั้นการมีเพศสัมพันธ์ในวันก่อนไข่ตกจะทำให้อสุจิรอพบไข่ทันทีที่ไข่ตก ช่วงที่มีโอกาสตั้งครรภ์จึงมักเป็น 6 วันซึ่งสิ้นสุดในวันไข่ตก
คำนวณช่วงเจริญพันธุ์โดยประมาณ
เป็นการประมาณเท่านั้น โดยคิดว่าไข่ตกประมาณ 14 วันก่อนประจำเดือนรอบถัดไป ข้อมูลที่กรอกจะไม่ถูกบันทึกหรือส่งไปที่ใดปฏิทินและเครื่องคำนวณให้ค่าประมาณเท่านั้น หากรอบเดือนไม่แน่นอน สัญญาณจากร่างกายหรือชุดตรวจไข่ตกอาจช่วยได้มากกว่า
สัญญาณและการตรวจไข่ตก
| วิธี | สิ่งที่สังเกต |
|---|---|
| ชุดตรวจไข่ตก (LH) | ผลบวกในปัสสาวะหมายถึงไข่น่าจะตกภายในประมาณ 36 ชั่วโมง |
| มูกปากมดลูก | มูกใส ลื่น คล้ายไข่ขาวดิบ ในวันก่อนไข่ตก |
| อุณหภูมิร่างกาย | สูงขึ้นเล็กน้อยหลังไข่ตก วัดก่อนลุกจากเตียง |
| จดรอบเดือน | ไข่มักตกประมาณ 14 วันก่อนประจำเดือนรอบถัดไป |
อุณหภูมิร่างกายจะสูงขึ้นหลังไข่ตกแล้ว จึงใช้ยืนยันมากกว่าทำนาย และเหมาะสำหรับดูรูปแบบของตัวเองในหลายรอบเดือน
จังหวะเวลาและความถี่
อัตราการตั้งครรภ์สูงสุดเมื่อมีเพศสัมพันธ์ทุก 1 ถึง 2 วันในช่วงที่มีโอกาสตั้งครรภ์ หากการนับวันทำให้เครียด การมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอตลอดรอบเดือนช่วยให้ไม่พลาดช่วงนี้
NHS อธิบายง่าย ๆ ว่า หากคุณอายุ 39 ปีหรือน้อยกว่า และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่คุมกำเนิดทุก 2 ถึง 3 วัน มีแนวโน้มที่จะตั้งครรภ์ได้ภายในหนึ่งปี ไม่จำเป็นต้องหาวันที่แน่นอน
- มีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอ โดยเฉพาะในวันก่อนไข่ตก
- รับประทานกรดโฟลิก รักษาน้ำหนัก และไม่สูบบุหรี่
- ใช้สารหล่อลื่นที่เป็นมิตรต่อการมีบุตรหากจำเป็น
- กังวลเรื่องท่าทาง เพราะไม่มีท่าใดพิสูจน์ว่าช่วยได้
- นอนยกขานาน ๆ หลังมีเพศสัมพันธ์ เพราะไม่จำเป็น
- งดเพศสัมพันธ์นาน ๆ เพื่อเก็บอสุจิ
พฤติกรรมที่ช่วยได้ และใช้เวลานานเท่าไร
สุขภาพโดยรวมของทั้งสองฝ่ายมีผลต่อการมีบุตร การสูบบุหรี่ การดื่มหนัก และโรคอ้วนอาจทำให้ตั้งครรภ์ยากขึ้น และส่งผลต่อไข่และอสุจิ
- ทั้งสองฝ่ายควรเลิกบุหรี่และงดสารเสพติด
- หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์หนักและคาเฟอีนปริมาณมาก
- รับประทานกรดโฟลิกและวิตามินดีทุกวันก่อนตั้งครรภ์
- รักษาน้ำหนักให้เหมาะสมด้วยอาหารที่ดีและการออกกำลังกายสม่ำเสมอ
แม้จังหวะเวลาจะเหมาะสม การตั้งครรภ์ก็ไม่ได้เกิดขึ้นทุกเดือน ผู้หญิงอายุต่ำกว่า 35 ปีที่รอบเดือนสม่ำเสมอ ประมาณ 20 ถึง 37 ใน 100 คนตั้งครรภ์ใน 3 เดือนแรก ประมาณ 80 ใน 100 คนภายใน 1 ปี และประมาณ 90 ใน 100 คนภายใน 2 ปี
การพยายามมีบุตรอาจทำให้เครียด หากผ่านไปหลายเดือน ไม่ใช่ความผิดของใคร และการตรวจแต่เนิ่น ๆ เป็นก้าวที่สมเหตุสมผล ไม่ใช่ความล้มเหลว
ควรไปพบแพทย์เมื่อไร
คู่รักส่วนใหญ่เพียงต้องการเวลา แต่การรอนานเกินไปอาจมีผล โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น ASRM แนะนำให้ตรวจประเมินเมื่อพยายามครบระยะเวลาที่กำหนด และเร็วกว่านั้นหากมีเหตุที่น่ากังวล
| สถานการณ์ของคุณ | ควรพบแพทย์เมื่อไร |
|---|---|
| ผู้หญิงอายุต่ำกว่า 35 ปี | หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่คุมกำเนิดสม่ำเสมอครบ 12 เดือน |
| ผู้หญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป | หลังพยายามครบ 6 เดือน |
| ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอหรือไม่มา เคยผ่าตัดในอุ้งเชิงกรานหรือเคยติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ | ก่อนเริ่มพยายาม หรือทันที |
- ตรวจดูว่าถึงกำหนดตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือยัง
- ฉีดวัคซีน MMR หากยังไม่เคยได้รับ
- ปรึกษาแพทย์ก่อนหากฝ่ายใดมีโรคประจำตัว เช่น โรคลมชัก เบาหวาน โรคเม็ดเลือดแดงรูปเคียว หรือเอชไอวี
- อย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งจนกว่าจะปรึกษาแพทย์
การตรวจภาวะมีบุตรเป็นเรื่องของทั้งสองฝ่าย การตรวจน้ำอสุจิของฝ่ายชายทำได้ง่ายและมักทำตั้งแต่ต้นควบคู่กับการตรวจของฝ่ายหญิง
ความเชื่อที่พบบ่อย
- ความเชื่อ: บางท่าช่วยให้ตั้งครรภ์ ความจริงคือไม่มีหลักฐานที่ดีรองรับ
- ความเชื่อ: สารหล่อลื่นแบบไหนก็ได้ ความจริงคือบางชนิดอาจมีผลต่ออสุจิ ควรเลือกชนิดที่ทำมาสำหรับผู้วางแผนมีบุตร
- ความเชื่อ: ไข่ตกวันที่ 14 เสมอ ความจริงเป็นเช่นนั้นเฉพาะบางคนที่รอบเดือน 28 วัน
- ความเชื่อ: ควรตั้งครรภ์ได้ทันที ความจริงคือคู่ที่สุขภาพดีหลายคู่ใช้เวลาหลายเดือน
ควรพบแพทย์ก่อนเริ่มพยายามมีบุตร หากประจำเดือนไม่สม่ำเสมอหรือไม่มา หรือเคยเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือผ่าตัดในอุ้งเชิงกราน
ควรพบแพทย์เมื่อไร
- อายุต่ำกว่า 35 ปีและพยายามมา 12 เดือนแล้วยังไม่ตั้งครรภ์
- อายุ 35 ปีขึ้นไปและพยายามมา 6 เดือนแล้วยังไม่ตั้งครรภ์
- ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ ปวดมาก หรือไม่มา
- เคยเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือเคยผ่าตัดในอุ้งเชิงกรานหรือช่องท้อง
คำถามที่พบบ่อย
โดยทั่วไปใช้เวลานานเท่าไร
คู่ที่ฝ่ายหญิงอายุต่ำกว่า 40 ปี มากกว่า 8 ใน 10 คู่ตั้งครรภ์ได้ภายใน 1 ปีเมื่อมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอโดยไม่คุมกำเนิด
ควรเริ่มใช้ชุดตรวจไข่ตกเมื่อไร
เริ่มตรวจก่อนวันที่คาดว่าไข่จะตกสักสองสามวัน และทำตามคำแนะนำของชุดตรวจ ผลบวกหมายถึงไข่น่าจะตกภายในประมาณ 36 ชั่วโมง
แอปนับวันไข่ตกใช้ได้ไหม
แอปช่วยบันทึกรอบเดือนได้ แต่การทำนายเป็นเพียงค่าประมาณ การมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอตลอดเดือนเป็นทางเลือกเสริมที่ง่าย
บริการที่เกี่ยวข้องของ DBN
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- Optimizing Natural Fertility — ASRM (ReproductiveFacts.org)
- Ovulation — Cleveland Clinic
- Periods and fertility in the menstrual cycle — NHS
- Infertility: diagnosis — NHS
- FAQ about infertility — ASRM (ReproductiveFacts.org)
- Trying to get pregnant / Planning your pregnancy — NHS