การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้อง (laparoscopy) เป็นการผ่าตัดแผลเล็ก แพทย์สอดกล้องขนาดเล็กผ่านแผลใกล้สะดือเพื่อดูมดลูก ท่อนำไข่ และรังไข่บนจอ ใช้ยืนยันโรค เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (endometriosis) และมักรักษาได้ในการผ่าตัดครั้งเดียวกัน
การผ่าตัดนี้คืออะไร
กล้องส่องช่องท้องเป็นกล้องยาวเรียวมีไฟ แพทย์ใส่ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อให้หน้าท้องพองขึ้น ยกผนังหน้าท้องออกจากอวัยวะภายใน ทำให้มองเห็นชัดและผ่าตัดได้ปลอดภัยขึ้น
MedlinePlus อธิบายว่ากล้องส่องช่องท้องคล้ายกล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็กที่มีไฟและกล้องวิดีโอ สอดผ่านแผลขนาดประมาณครึ่งนิ้ว (1.25 ซม.) ใต้สะดือ ส่วนเครื่องมืออื่นสอดผ่านแผลเล็กๆ เพิ่มเติม
| ประเภท | ระยะเวลาโดยทั่วไป (Cleveland Clinic) |
|---|---|
| ส่องกล้องเพื่อวินิจฉัย | 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง |
| ผ่าตัดรักษาผ่านกล้อง | 1 ถึง 3 ชั่วโมง |
การวินิจฉัยและการรักษามักทำได้ในการผ่าตัดครั้งเดียว สิ่งที่พบจึงรักษาได้ทันที
เหมาะกับใคร
- สงสัยเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ โดยเฉพาะหากปวดประจำเดือนหรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
- ซีสต์รังไข่ที่ต้องผ่าตัดออก
- พังผืด หรือสงสัยท่อนำไข่ตันหรือเสียหาย
- การตั้งครรภ์นอกมดลูก และเนื้องอกมดลูกบางกรณี
มักพิจารณาผ่าตัดผ่านกล้องเมื่ออาการหรือผลตรวจอื่นชี้ว่าต้องมองดูโดยตรง ASRM ระบุว่าใช้วินิจฉัยเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ซีสต์รังไข่ พังผืด เนื้องอกมดลูก และท่อนำไข่ตัน และหลายภาวะรักษาได้ในการผ่าตัดครั้งเดียวกัน
MedlinePlus ยังระบุอาการปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง และการตรวจก้อนในอุ้งเชิงกรานหรือถุงน้ำรังไข่ที่พบจากอัลตราซาวด์
ขั้นตอน
- ดมยาสลบได้รับยาสลบ คุณจะหลับและไม่รู้สึกเจ็บ
- แผลแรกลงแผลเล็กที่หรือใกล้สะดือ มักยาวไม่ถึง 1 นิ้ว
- ใส่ก๊าซก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ทำให้หน้าท้องพองเพื่อเพิ่มพื้นที่
- ตรวจดูกล้องแสดงมดลูก ท่อนำไข่ และรังไข่บนจอ อาจฉีดสีผ่านปากมดลูกเพื่อตรวจว่าท่อนำไข่เปิดหรือไม่
- รักษาผ่านแผลเล็กเพิ่มเติม ใช้เครื่องมือตัดเยื่อบุโพรงมดลูกที่เจริญผิดที่ ซีสต์ หรือพังผืด หรือเปิดท่อนำไข่
- เย็บแผลและพักฟื้นปล่อยก๊าซออก เย็บปิดแผล และคุณจะตื่นในห้องพักฟื้น
ASRM ระบุว่าการส่องกล้องช่องท้องเพื่อภาวะมีบุตรยากมักนัดทำไม่นานหลังหมดประจำเดือน Cleveland Clinic ระบุว่านอกจากแผลใกล้สะดือ อาจมีแผลเล็กเพิ่มอีกได้ถึงสามแผลสำหรับใส่เครื่องมือ
ความรู้สึกหลังผ่าตัด
ช่วงแรกจะง่วงและเจ็บรอบแผล ก๊าซที่ค้างอยู่มักทำให้ปวดไหล่ หน้าอก หรือท้อง ซึ่งพบบ่อยและหายได้เอง
อาการปวดไหล่พบได้บ่อย MedlinePlus อธิบายว่าแก๊สระคายเคืองกะบังลม อาการจะค่อยๆ หายไปภายในไม่กี่วันเมื่อร่างกายดูดซึมแก๊ส และการนอนราบช่วยได้
- ASRM: มักกลับไปทำกิจวัตรปกติได้ภายในไม่กี่วัน ประมาณ 3 ถึง 7 วันหลังการผ่าตัดรักษา
- NHS: ถึง 10 วันหลังส่องกล้องเพื่อวินิจฉัย และถึง 3 สัปดาห์ก่อนกลับไปทำงานหลังผ่าตัดรักษา
- การผ่าตัดใหญ่อาจใช้เวลานานกว่า NHS ระบุ 6 ถึง 8 สัปดาห์สำหรับการฟื้นตัวเต็มที่หลังการผ่าตัดบางชนิด
- มีผ้าปิดแผลเล็กๆ ทีมแพทย์จะอธิบายการดูแลแผลและเมื่อไหมละลายหรือต้องตัดไหม
Cleveland Clinic ระบุว่ามักเฝ้าดูอาการในห้องพักฟื้นประมาณ 1 ชั่วโมง หลายคนกลับไปทำงานได้ราว 3 วันหลังผ่าตัด และมักออกกำลังกายได้หลังประมาณ 1 สัปดาห์
MedlinePlus ระบุว่าส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวกัน และกลับไปทำกิจกรรมปกติได้ภายใน 1 ถึง 2 วัน แต่ควรหลีกเลี่ยงการยกของหนักเกินประมาณ 10 ปอนด์ (4.5 กก.) เป็นเวลา 3 สัปดาห์
การเตรียมตัว
- งดน้ำงดอาหารตามคำแนะนำ มักตั้งแต่เที่ยงคืนก่อนผ่าตัด
- แจ้งแพทย์เรื่องยาทุกชนิด บางตัวอาจต้องหยุด
- สวมเสื้อผ้าหลวมสบายและให้คนมารับกลับบ้าน
- อย่าสูบบุหรี่ในช่วงก่อนผ่าตัด
- อย่าขับรถกลับบ้านเองหลังดมยาสลบ
- สอบถามว่าต้องหยุดยาละลายลิ่มเลือดหรือไม่ และเมื่อไร
- แจ้งทีมหากเป็นหวัด มีไข้ หรือเจ็บป่วยก่อนผ่าตัด
- วางแผนพักที่บ้านและหาคนช่วยยกของในช่วงสัปดาห์แรก
สอบถามศัลยแพทย์ว่าวางแผนทำอะไร จะมีกี่แผล และกลับไปทำงาน ออกกำลังกาย และพยายามมีบุตรได้เมื่อใด
ความเสี่ยงและผลข้างเคียง
ASRM รายงานภาวะแทรกซ้อน 1 ถึง 2 ใน 100 ราย ที่พบบ่อยที่สุดคือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ อื่นๆ ได้แก่ ห้อเลือด การติดเชื้อ การบาดเจ็บต่อลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ หรือหลอดเลือด และลิ่มเลือด ความเสี่ยงเสียชีวิตประมาณ 3 ใน 100,000
| หลังผ่าตัด | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|
| ปวดไหล่หรือคอ | พบบ่อย นอนราบ หายภายในไม่กี่วัน |
| เจ็บแผล | ดูแลแผลและใช้ยาแก้ปวดตามคำแนะนำ |
| เลือดออกทางช่องคลอด มีไข้ หรืออาเจียน | ติดต่อแพทย์ |
| ปวดท้องรุนแรง | รีบไปพบแพทย์ทันที |
ควรรีบพบแพทย์หากมีไข้ ปวดมากขึ้น แผลแดงหรือมีหนอง อาเจียน หรือขาปวดบวม
พังผืดเกิดได้หลังการผ่าตัดในอุ้งเชิงกรานทุกชนิด แต่ ASRM ระบุว่าการผ่าตัดผ่านกล้องเกิดพังผืดน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง
DBN ดูแลอย่างไร
ที่ DBN การผ่าตัดผ่านกล้องมีค่าใช้จ่ายประมาณ 80,000 ถึง 150,000 บาท พักฟื้นประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์ การปรึกษาครั้งแรกไม่มีค่าใช้จ่ายและจะยืนยันราคาในวันปรึกษา
สอบถามในวันปรึกษาว่าแนะนำให้ส่องกล้องช่องท้องสำหรับคุณหรือไม่ และการผ่าตัดคาดว่าจะทำอะไรบ้าง
ควรพบแพทย์เมื่อไร
- ปวดประจำเดือนมากจนทำกิจวัตรไม่ได้
- เจ็บระหว่างหรือหลังมีเพศสัมพันธ์
- อัลตราซาวด์พบซีสต์รังไข่
- เคยติดเชื้อในอุ้งเชิงกรานหรือผ่าตัดมาก่อนและมีบุตรยาก
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมปวดไหล่หลังผ่าตัด
ก๊าซที่ค้างในช่องท้องระคายเส้นประสาทที่ส่งความรู้สึกปวดไปที่ไหล่ พบบ่อยและหายเมื่อก๊าซถูกดูดซึม
ต้องนอนโรงพยาบาลไหม
หลายคนกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน แต่ขึ้นกับการผ่าตัดและการฟื้นตัว
ทำช่วงไหนของรอบเดือน
ASRM ระบุว่าการผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อภาวะมีบุตรยากมักทำหลังประจำเดือนหมดไม่นาน
แผลเป็นใหญ่แค่ไหน
แผลมีขนาดเล็ก มักไม่ถึง 1 นิ้วต่อแผล แผลเป็นจึงมักเล็ก จำนวนแผลขึ้นกับสิ่งที่ต้องทำ
บริการที่เกี่ยวข้องของ DBN
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- Laparoscopy (keyhole surgery) — NHS
- Laparoscopy — Cleveland Clinic
- Laparoscopy and Hysteroscopy patient education booklet — ASRM ReproductiveFacts
- Pelvic laparoscopy — MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
