การฉีดอสุจิเข้าไปในไซโทพลาซึมของไข่ (Intracytoplasmic sperm injection, ICSI) เป็นเทคนิคในห้องปฏิบัติการที่ใช้ร่วมกับ IVF แทนที่จะปล่อยให้อสุจิเข้าหาไข่เอง นักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อน (embryologist) จะฉีดอสุจิหนึ่งตัวเข้าไปในไข่ที่สุกแต่ละใบโดยตรง ขั้นตอนอื่นของ IVF เหมือนเดิมทุกอย่าง
ICSI คืออะไร
ใน IVF แบบมาตรฐาน ไข่และอสุจิจำนวนมากถูกวางไว้ด้วยกันและปฏิสนธิกันเอง ส่วน ICSI จะใช้เข็มขนาดเล็กมากดูดอสุจิหนึ่งตัวแล้วฉีดเข้ากลางไข่
วิธีนี้ช่วยเมื่ออสุจิไม่สามารถผ่านเปลือกนอกของไข่ได้เอง ICSI ไม่ได้แทนที่ขั้นตอนอื่นของ IVF การกระตุ้นไข่ การเก็บไข่ และการย้ายตัวอ่อนยังเหมือนเดิม
ICSI ใช้กันอย่างแพร่หลาย Cleveland Clinic รายงานว่าประมาณ 6 ใน 10 ของการทำ IVF ในปัจจุบันใช้ ICSI ร่วมด้วย และอัตราความสำเร็จใกล้เคียงกับ IVF แบบดั้งเดิม
ให้มอง ICSI ว่าเป็นตัวช่วยในห้องปฏิบัติการเฉพาะขั้นตอนการปฏิสนธิ ไม่ได้เปลี่ยนวิธีกระตุ้น เก็บ หรือย้าย และไม่ได้ทำให้คุณภาพไข่ดีขึ้น
เหมาะกับใคร
- จำนวนอสุจิน้อยมาก
- อสุจิเคลื่อนไหวไม่ดีหรือรูปร่างผิดปกติ
- เคยทำ IVF แล้วไข่ไม่ปฏิสนธิ
- อสุจิที่ได้จากการผ่าตัด เช่น หลังทำหมันชายหรือมีการอุดตัน
- ใช้อสุจิแช่แข็งหรือไข่แช่แข็ง
- เมื่อจะตรวจพันธุกรรมตัวอ่อน (PGT)
- ปัญหาการหลั่งน้ำอสุจิ เช่น การหลั่งย้อนกลับเข้ากระเพาะปัสสาวะ
- การอุดตันของท่อทางเดินระบบสืบพันธุ์ชาย
อัตราความสำเร็จของ ICSI โดยทั่วไปใกล้เคียงกับ IVF แพทย์จะแนะนำว่าจำเป็นต้องใช้ ICSI หรือไม่ จากผลตรวจน้ำอสุจิและประวัติของคุณ
ICSI ไม่ได้มีประโยชน์กับทุกคน HFEA ระบุว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่า ICSI ช่วยได้เมื่อภาวะมีบุตรยากไม่เกี่ยวกับอสุจิ และการใช้โดยไม่มีเหตุผลอาจเพิ่มค่าใช้จ่ายโดยไม่เพิ่มโอกาสสำเร็จ
ขั้นตอนทีละขั้น
- กระตุ้นไข่และเก็บไข่เหมือน IVF ทุกประการ ฉีดฮอร์โมนประมาณ 8–14 วัน แล้วเก็บไข่ภายใต้ยานอนหลับ
- เตรียมอสุจินำตัวอย่างน้ำอสุจิ หรืออสุจิที่ได้จากการผ่าตัด มาเตรียมในห้องปฏิบัติการ
- จับไข่ให้อยู่กับที่ใต้กล้องจุลทรรศน์ ใช้หลอดแก้วขนาดเล็กที่มีแรงดูดเบา ๆ (holding pipette) จับไข่ที่สุกไว้
- ฉีดอสุจิหนึ่งตัวทำให้อสุจิหนึ่งตัวหยุดเคลื่อนไหวแล้วดูดเข้าเข็มเล็ก จากนั้นแทงเข็มเข้าไข่เพื่อปล่อยอสุจิเข้าสู่ไซโทพลาซึม
- ตรวจการปฏิสนธิวันรุ่งขึ้น นักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อนตรวจว่าไข่ใบใดปฏิสนธิ จากนั้นเลี้ยงตัวอ่อนเหมือน IVF
- ย้ายตัวอ่อนและตรวจมักย้ายตัวอ่อนในวันที่ 5 หรือ 6 และตรวจการตั้งครรภ์ประมาณสองสัปดาห์ต่อมา
ICSI ไม่ได้รับประกันการปฏิสนธิ Cleveland Clinic รายงานว่า 50% ถึง 80% ของการทำ ICSI ทำให้เกิดการปฏิสนธิ นักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อนจะตรวจในวันรุ่งขึ้นว่าไข่ใบใดปฏิสนธิแล้ว
รู้สึกอย่างไร
คุณจะไม่รู้สึกถึงขั้นตอน ICSI เพราะทำในห้องปฏิบัติการ ประสบการณ์ของคุณเหมือนรอบ IVF คือ ฉีดยา อัลตราซาวด์ติดตาม เก็บไข่ภายใต้ยานอนหลับ และย้ายตัวอ่อนแบบง่าย ๆ ไม่ต้องใช้ยาระงับความรู้สึก
- การกระตุ้น: ฉีดฮอร์โมนที่บ้านประมาณ 8–14 วัน พร้อมอัลตราซาวด์และเจาะเลือด
- การเก็บไข่: ภายใต้ยานอนหลับ บางคนอาจเจ็บเล็กน้อยหลังทำ ห้ามขับรถ 24 ชั่วโมง
- การรอ: อย่างน้อยสองสัปดาห์ระหว่างการย้ายถึงวันตรวจการตั้งครรภ์
สำหรับฝ่ายชาย ส่วนใหญ่มีเพียงการเก็บตัวอย่างน้ำอสุจิ หากต้องเก็บอสุจิด้วยการผ่าตัด ควรสอบถามเรื่องการพักฟื้นแยกต่างหาก
การเตรียมตัว
- ตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ เพื่อให้แพทย์ประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ ICSI หรือไม่
- สอบถามว่าควรรับคำปรึกษาทางพันธุกรรมหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่ออสุจิน้อยมาก
- ปฏิบัติตามคำแนะนำของคลินิกเรื่องการงดหลั่งก่อนเก็บตัวอย่าง
- อย่าคิดว่า ICSI รับประกันการปฏิสนธิ
- อย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งโดยไม่ปรึกษา
- งดการหลั่งประมาณ 2 ถึง 3 วันก่อนเก็บตัวอย่าง หรือตามที่คลินิกแนะนำ
- หากเก็บตัวอย่างที่บ้าน มักต้องส่งถึงห้องปฏิบัติการภายใน 60 นาที
- สอบถามว่าจะใช้อสุจิแช่แข็งหรืออสุจิที่ได้จากการผ่าตัดหรือไม่ และวางแผนสำหรับขั้นตอนนั้น
ความเสี่ยงและผลข้างเคียง
| ความเสี่ยง | ข้อมูลจากแหล่งอ้างอิง |
|---|---|
| ไข่เสียหาย | ไข่บางใบหรือทั้งหมดอาจเสียหายจากการฉีด |
| ความผิดปกติแต่กำเนิด | การตั้งครรภ์ธรรมชาติพบประมาณ 1.5–3% ภาวะที่สัมพันธ์กับ ICSI พบในเด็กน้อยกว่า 1% ส่วนหนึ่งอาจมาจากภาวะมีบุตรยากเอง |
| ภาวะมีบุตรยากในฝ่ายชายที่ถ่ายทอดได้ | บุตรชายอาจได้รับปัญหาการเจริญพันธุ์จากพ่อ โดยเฉพาะเมื่อสาเหตุอยู่ที่โครโมโซม Y |
| ความเสี่ยงทั่วไปของ IVF | ยังมีความเสี่ยง OHSS ครรภ์แฝด และการตั้งครรภ์นอกมดลูก |
แม้การฉีดอสุจิจะทำได้สำเร็จ ไข่บางใบก็อาจไม่ปฏิสนธิ และตัวอ่อนบางตัวอาจหยุดเจริญในห้องปฏิบัติการ ความเสี่ยงของ IVF ทั่วไป เช่น OHSS และการตั้งครรภ์แฝด ยังคงมีในขั้นตอนอื่นของรอบการรักษา
แหล่งอ้างอิงระบุว่าความเสี่ยงที่สูงขึ้นเล็กน้อยในเด็ก อาจมาจากภาวะมีบุตรยากของพ่อแม่เองบางส่วน ไม่ใช่จากการฉีดอสุจิโดยตรง และยังอยู่ระหว่างการศึกษา
ICSI แก้ปัญหาอสุจิไม่ได้ทุกกรณี ควรปรึกษาแพทย์ถึงสาเหตุของภาวะมีบุตรยากฝ่ายชายก่อนรักษา
DBN ดูแลอย่างไร
- IVF และ ICSI ประมาณ 450,000 บาทต่อรอบ รวมการเลี้ยงตัวอ่อนระยะบลาสโตซิสต์ ใช้เวลา 4–6 สัปดาห์
- เลี้ยงตัวอ่อนถึงวันที่ 5 (บลาสโตซิสต์) และย้ายครั้งละหนึ่งตัวเพื่อลดความเสี่ยงครรภ์แฝด
- ปรึกษาครั้งแรกฟรี ราคายืนยันเมื่อพบแพทย์
ควรพบแพทย์เมื่อไร
- ผลตรวจน้ำอสุจิพบจำนวนน้อย เคลื่อนไหวไม่ดี หรือรูปร่างผิดปกติ
- ไม่พบอสุจิในน้ำอสุจิ
- เคยทำ IVF แล้วปฏิสนธิได้น้อยหรือไม่ได้เลย
- เคยทำหมันชายและต้องการมีบุตร
คำถามที่พบบ่อย
ICSI ดีกว่า IVF ไหม
ไม่เสมอไป ICSI ช่วยเมื่ออสุจิต้องการความช่วยเหลือ และอัตราสำเร็จโดยทั่วไปใกล้เคียง IVF
ICSI เจ็บไหม
ไม่เจ็บ การฉีดทำกับไข่ในห้องปฏิบัติการ คุณจะรู้สึกเพียงขั้นตอนปกติของ IVF
ฉีดไข่ได้ทุกใบไหม
เฉพาะไข่ที่สุกเท่านั้นที่ทำ ICSI ได้ จำนวนไข่ที่ฉีดจึงอาจน้อยกว่าจำนวนที่เก็บได้
บริการที่เกี่ยวข้องของ DBN
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- Intracytoplasmic sperm injection (ICSI) — HFEA
- Intracytoplasmic sperm injection (ICSI) patient education fact sheet — ASRM / ReproductiveFacts.org
- Intracytoplasmic Sperm Injection (ICSI) — Cleveland Clinic
- IVF: What are the risks? — ASRM / ReproductiveFacts.org
