การส่องกล้องโพรงมดลูก (hysteroscopy) ช่วยให้แพทย์มองเห็นภายในโพรงมดลูกโดยตรง ด้วยกล้องขนาดเล็กที่สอดผ่านช่องคลอดและปากมดลูก ใช้หาสาเหตุของเลือดออกผิดปกติหรือภาวะมีบุตรยาก และมักรักษาได้ในครั้งเดียวกัน โดยไม่มีแผลที่ผิวหนัง
การส่องกล้องโพรงมดลูกคืออะไร
กล้องส่องโพรงมดลูกเป็นกล้องยาวเรียวมีไฟส่อง แพทย์ใช้ของเหลว (เช่น น้ำเกลือ) หรือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ขยายโพรงมดลูกเล็กน้อย เพื่อให้เห็นเยื่อบุโพรงมดลูกชัดเจนบนจอ
| ประเภท | วัตถุประสงค์ |
|---|---|
| แบบตรวจวินิจฉัย | ตรวจหาความผิดปกติของโครงสร้างโพรงมดลูก |
| แบบผ่าตัดรักษา | รักษาสิ่งที่พบ เช่น ตัดติ่งเนื้อ ทำได้ในครั้งเดียวกัน |
เนื่องจากการตรวจและการรักษาทำได้ในครั้งเดียวกัน หลายคนจึงไม่ต้องทำหัตถการซ้ำ
เหมาะกับใคร
- ผู้มีบุตรยากหรือแท้งซ้ำ เพื่อตรวจโพรงมดลูก
- ประจำเดือนมามากหรือไม่สม่ำเสมอ หรือเลือดออกหลังวัยหมดประจำเดือน
- สงสัยติ่งเนื้อ เนื้องอกที่ยื่นเข้าโพรงมดลูก พังผืด (Asherman's syndrome) หรือผนังกั้นโพรงมดลูกแต่กำเนิด
- หาห่วงคุมกำเนิดที่มองไม่เห็นสาย
MedlinePlus ระบุเหตุผลเพิ่มเติม ได้แก่ ตรวจเยื่อบุโพรงมดลูกที่หนาผิดปกติ เก็บชิ้นเนื้อตรวจ และหาสาเหตุของการแท้งซ้ำ
สำหรับภาวะมีบุตรยาก จุดประสงค์คือดูให้แน่ใจว่าภายในโพรงมดลูกเหมาะสมต่อการฝังตัวของตัวอ่อน
ขั้นตอน
- กำหนดวันหากรอบเดือนสม่ำเสมอ มักนัดในสัปดาห์หลังประจำเดือนหมด ซึ่งเห็นเยื่อบุได้ง่ายกว่า
- การระงับปวดขึ้นกับแผนการรักษา อาจไม่ใช้ยาชา ใช้ยาชาเฉพาะที่ ยานอนหลับ หรือดมยาสลบ
- สอดกล้องสอดกล้องผ่านช่องคลอดและปากมดลูก อาจขยายปากมดลูกเล็กน้อยก่อน
- ตรวจดูของเหลวหรือก๊าซขยายโพรงมดลูก แพทย์ตรวจเยื่อบุและรูเปิดของท่อนำไข่
- รักษาหากจำเป็นเครื่องมือขนาดเล็กใช้ตัดติ่งเนื้อ เนื้องอก พังผืด หรือผนังกั้น หรือเก็บชิ้นเนื้อตรวจ
- พักและกลับบ้านหลังพักสักครู่ ส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวกัน
ความรู้สึกระหว่างและหลังทำ
อาการไม่สบายมักคล้ายปวดประจำเดือน บางคนรู้สึกคลื่นไส้หรือหน้ามืด การส่องตรวจมักใช้เวลา 10 ถึง 15 นาที Cleveland Clinic ระบุว่าอาจใช้ตั้งแต่ 5 นาทีถึงมากกว่า 1 ชั่วโมง ขึ้นกับสิ่งที่ทำ
- ปวดเกร็งท้องน้อย 2-3 วันเป็นเรื่องปกติ
- เลือดออกเล็กน้อยได้นานถึง 1 สัปดาห์
- กลับไปทำกิจกรรมส่วนใหญ่ได้ภายใน 1 ถึง 2 วัน
- หากดมยาสลบ ต้องมีคนพากลับบ้าน
- งดออกกำลังกายและมีเพศสัมพันธ์จนกว่าอาการปวดและเลือดออกจะหาย
หลังตัดพังผืดหรือผนังกั้นโพรงมดลูก ASRM ระบุว่าแพทย์อาจใส่บอลลูนหรืออุปกรณ์เล็กๆ ในโพรงมดลูกชั่วคราว หรือให้ยาปฏิชีวนะหรือเอสโตรเจน เพื่อช่วยให้เยื่อบุหายดี
MedlinePlus ระบุว่าการส่องกล้องโพรงมดลูกใช้เวลาตั้งแต่ 15 นาทีถึงมากกว่าหนึ่งชั่วโมง ขึ้นกับสิ่งที่ทำ ส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวกัน และอาจมีตกขาวลักษณะเป็นน้ำต่อเนื่องหลายสัปดาห์
การเตรียมตัว
- ปรึกษาแพทย์เรื่องการระงับปวดล่วงหน้า
- อาจรับประทานไอบูโพรเฟนหรือพาราเซตามอลประมาณ 1 ชั่วโมงก่อนทำ หากเหมาะกับคุณ
- งดน้ำงดอาหารตามคำแนะนำหากดมยาสลบ
- เตรียมลาพักในวันนั้น โดยเฉพาะหลังได้ยานอนหลับหรือดมยาสลบ
- อย่าทำหากอาจตั้งครรภ์ ให้แจ้งทีมแพทย์
- หลังทำประมาณ 2 สัปดาห์ งดใช้ผ้าอนามัยแบบสอด มีเพศสัมพันธ์ ว่ายน้ำ หรือแช่อ่าง ตามคำแนะนำของ Cleveland Clinic
- แพทย์อาจสั่งยาช่วยให้ปากมดลูกนุ่ม โดยให้รับประทานประมาณ 8 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนทำ
- อาจได้รับคำแนะนำให้หยุดยาที่ทำให้เลือดแข็งตัวช้า เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน หรือวิตามินอี ประมาณหนึ่งสัปดาห์ก่อน
- แจ้งทีมแพทย์เกี่ยวกับยาทั้งหมดที่ใช้ และหากมีโอกาสตั้งครรภ์
ขั้นตอนเหล่านี้มาจาก MedlinePlus แต่ให้ยึดคำแนะนำของแพทย์ของคุณเป็นหลัก เช่น ใช้ไอบูโพรเฟนในวันทำได้หรือไม่
สอบถามแพทย์ว่าเป็นการส่องกล้องเพื่อตรวจ ผ่าตัด หรือทั้งสองอย่าง จะใช้วิธีระงับปวดแบบใด และต้องมีคนพากลับบ้านหรือไม่
ความเสี่ยงและผลข้างเคียง
ภาวะแทรกซ้อนพบไม่บ่อย ASRM รายงานประมาณ 2 ใน 100 ครั้ง Cleveland Clinic รายงานน้อยกว่า 1% ได้แก่ มดลูกทะลุเป็นรูเล็ก การติดเชื้อ เลือดออกมาก พังผืดในโพรงมดลูก และพบน้อยมาก คือภาวะน้ำเกิน หรือแพ้ยาระงับความรู้สึก
ASRM ระบุว่ามดลูกทะลุเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด และรูเล็กๆ มักหายได้เอง
| ผลข้างเคียง | ข้อมูลจากแหล่งอ้างอิง |
|---|---|
| ปวดเกร็งท้องน้อย | พบบ่อย 2-3 วัน |
| เลือดออกเล็กน้อย | นานถึง 1 สัปดาห์ |
| การติดเชื้อ | โอกาสน้อย รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ |
| มดลูกทะลุ | พบน้อย รูเล็กมักปิดเองได้ |
MedlinePlus ยังระบุความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของปากมดลูก และที่พบได้น้อยคือการบาดเจ็บต่อลำไส้ หรือต้องผ่าตัดเพิ่มเพื่อซ่อมแซม
ควรพบแพทย์หากมีเลือดออกมาก มีไข้ ปวดมากขึ้น หรือตกขาวมีกลิ่นหลังทำ
DBN ดูแลอย่างไร
ที่ DBN การส่องกล้องโพรงมดลูกเป็นแบบไปกลับในวันเดียว ราคาประเมินในวันปรึกษา การปรึกษาครั้งแรกไม่มีค่าใช้จ่ายและจะยืนยันราคาในวันนั้น
สอบถามในวันปรึกษาว่ากรณีของคุณแนะนำให้ส่องกล้องโพรงมดลูกหรือไม่ และวางแผนการระงับปวดอย่างไร
ควรพบแพทย์เมื่อไร
- ประจำเดือนมามาก ไม่สม่ำเสมอ หรือมีเลือดออกระหว่างรอบ
- มีเลือดออกหลังวัยหมดประจำเดือน
- แท้งตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป
- พยายามมีบุตรแต่ไม่สำเร็จ โดยเฉพาะหากอัลตราซาวด์พบความผิดปกติในโพรงมดลูก
คำถามที่พบบ่อย
จะมีแผลเป็นไหม
ไม่มี กล้องสอดผ่านช่องคลอดและปากมดลูก จึงไม่มีแผลที่ผิวหนัง
ต้องดมยาสลบไหม
ไม่เสมอไป การส่องตรวจสั้นๆ มักใช้ยาชาเฉพาะที่หรือไม่ใช้เลย การรักษาที่นานกว่าอาจใช้ยานอนหลับหรือดมยาสลบ
ทำช่วงไหนของรอบเดือน
มักทำหลังประจำเดือนหมดไม่นาน ซึ่งเห็นโพรงมดลูกได้ง่ายกว่า หากรอบเดือนไม่สม่ำเสมอ แพทย์จะเลือกเวลาที่เหมาะสม
บริการที่เกี่ยวข้องของ DBN
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- Hysteroscopy — NHS
- Hysteroscopy — Cleveland Clinic
- Laparoscopy and Hysteroscopy patient education booklet — ASRM ReproductiveFacts
- Hysteroscopy — MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)